Steun ons en help Nederland vooruit

Publicaties

Meer openheid over gebruik algoritmes door gemeente en provincie

[ Lees het artikel in PZC over dit persbericht ]

GOES / MIDDELBURG – Gemeenten moeten open zijn over het gebruik van algoritmes. Daartoe roepen tientallen D66-gemeenteraadsleden hun colleges van B&W op naar aanleiding van een rapport van de Mr. Hans van Mierlo Stichting, het wetenschappelijk bureau van D66. In gemeente Goes heeft D66-raadslid Saskia Verheij schriftelijke vragen gesteld aan het college.

Verheij: “Algoritmes kunnen helpen om overzicht te krijgen in grote hoeveelheden data. Ze herkennen namelijk patronen en verbanden in die grote stapels gegevens. Zo kunnen ze inzicht geven hoe we kansen van mensen kunnen vergroten, hoe we de dienstverlening van de gemeente kunnen verbeteren en hoe we ons leven kunnen vereenvoudigen. Alleen dat moet dan wel onder strikte voorwaarden gebeuren. En met een duidelijk omschreven doel. Inwoners en ook gemeenteraadsleden hebben het recht om inzicht te hebben in de manier waarop besluitvorming binnen de overheid tot stand komt.”

In Zeeland worden deze vragen ook gesteld in de Provinciale Staten door D66-Statenlid Ton Veraart: “Als algoritmes gegevens over geslacht, nationaliteit, religie of etniciteit gebruiken, kan dit leiden tot vormen van onrechtvaardige ongelijke behandeling. Dat is een risico.” Twee jaar geleden bleek uit onderzoek van CBS dat de helft van de gemeenten in Nederland algoritmes voor zich liet werken. “Wanneer computergestuurde beslissingen zich op honderden variabelen baseren, is de uitkomst door vrijwel geen enkele ambtenaar of politicus te begrijpen. Laat staan uit te leggen.”

Toenemend gebruik
Uit onderzoek blijkt dat minstens vijftig procent van de gemeenten gebruik maakt van algoritmes: digitale formules die verbanden kunnen vinden in enorme datasets. Ze worden bijvoorbeeld gebruikt bij het opsporen van sociale zekerheidsfraudeurs, het voorspellen van voortijdige schoolverlating of het bepalen van de inzet van politieagenten. Maar het risico van discriminatie ligt op de loer, bijvoorbeeld als algoritmes helpen bepalen welke groepen mensen vaker gecontroleerd worden op crimineel gedrag of fraude. Onderzoeker Laura de Vries van de Van Mierlo Stichting: “Dit zijn urgente vragen waar politici zich over moeten ontfermen. Juist binnen gemeenteraden zou het debat over dit onderwerp flink aangezwengeld moeten worden. Daarom is het zo mooi dat hier raadsvragen over worden ingediend.”

Democratische controle
Er is weinig bekend over de inzet door gemeenten en daardoor hebben burgers en lokale politici hier vaak onvoldoende zicht op. Dit belemmert de controlerende taak van gemeenteraadsleden. Daarom wil D66 dat er meer openheid komt over de manier waarop algoritmes bij gemeenten in besluitvorming worden ingezet. D66-Kamerlid Kees Verhoeven: “Algoritmes zijn onzichtbaar en ongrijpbaar, maar kunnen wel zeer ingrijpend zijn. Alle overheden moeten ze overwogen inzetten en er open over zijn. Anders krijgen we wildgroei die mensen en de samenleving kan schaden.”

Gepubliceerd op 16-10-2020 - Laatst gewijzigd op 16-10-2020