Steun ons en help Nederland vooruit

woensdag 8 november 2017

Goes is toe aan nieuw beleid

Beschouwing Programmabegroting 2018 

[download de Beschouwing als PDF]

Op weg naar de beste begroting? 

Ja, Goes is in ieder geval op weg naar een betere begroting. Dat is een taai proces van overleg met vele invalshoeken en gewenning aan nieuwe structuren. D66 is ervan overtuigd, dat we op de goede weg zijn en zet zich daarom in de Auditcommissie, de Rekenkamercommissie en de werkgroep Prestatie-indicatoren in om bij te dragen aan de inzichtelijkheid en de doelmatigheid van het beleid. Op onze lijst van verbeteringsvoorstellen, die we al een paar jaar als bijlage bij de beschouwing van de begroting meesturen, kunnen we de eerste punten gaan afvinken.

Maar voordat we echt kunnen gaan juichen, zal de effectiviteit van gemeentelijke inspanningen en investeringen nog beter in beeld moeten worden gebracht. Daarom treft u bij deze beschouwing onze aanbevelingen aan in een bijlage. Wij dagen de gemeentelijke organisatie, het college en niet in de laatste plaats de gemeenteraad uit om blijvend te streven naar de ‘beste’ begroting. Dat is in het algemeen belang van Goes. En een voorwaarde om weloverwogen keuzes te kunnen maken en daarmee onze inwoners optimaal van dienst te kunnen zijn.

Geld tekort of toch een meevaller? 

Het college van B&W is positief gestemd over het positieve begrotingssaldo voor de komende jaren. Helaas kan de fractie van D66 daar niet in meegaan. De oorzaken van de tekorten in het Sociaal Domein zijn nog nauwelijks aangepakt. En door ongegeneerd geld via de Rioolheffing en de Hondenbelasting binnen te halen is het tekort slechts tijdelijk gedekt. Daar konden we vorig jaar niet mee akkoord gaan en nu nog steeds niet. Bovendien blijkt uit het antwoord op technische vraag 22 van het CDA, dat de gemeente meevallers naar zich toe rekent.

Dat laatste willen we graag toelichten. Het betreft de werkwijze met de Afvalstoffenheffing. Gemeenten zijn verplicht de hoeveelheid restafval stevig aan te pakken. De gemeenteraad is vorig jaar akkoord gegaan met een tijdelijke verhoging met 7% voor het invoeren van Diftar. Nu blijkt er een aanbestedingsvoordeel van € 360.000 te zijn, dat juist ten goede zou moeten komen aan het afvalbeleid. Verlaging van de Afvalstoffenheffing is dan wettelijk verplicht omdat de opbrengst van een heffing niet hoger mag zijn dan het totaal van de uitgaven. En weer haalt de gemeente dezelfde truc uit om de inkomsten vast te houden. Het college stelt voor om de OZB met € 360.000 te verhogen om de verplichte verlaging van inkomsten uit de Afvalstoffenheffing te compenseren. Wij concluderen, dat het CDA die vraag over het aanbestedingsvoordeel oplettend en terecht heeft gesteld.

D66 stelt voor om de voorgestelde inkomstencompensatie via de OZB niet door te voeren. Consequentie is, dat het begrotingssaldo dan met € 360.000 naar beneden moet worden bijgesteld. Is dat een ramp? Nee, want het gaat hier om structureel minder lasten. Op het dossier afvalstoffen is geen tekort.

Afspraken over reserves 

In december vorig jaar is een voorstel over financiële instrumenten door de raad aangenomen. Daar hoorde een herziening van claims en reserves bij. Maar ook werd de werkwijze met reserves verhelderd. “Reserves zijn vermogensbestanddelen,…. , die vrij beschikbaar zijn.” Reserves hebben verschillende functies, waarbij de buffer- en risicofunctie best vaker mag worden aangewend.

D66 vindt, dat incidentele meevallers per definitie rechtstreeks in de Algemene Reserve terecht moeten komen en er bij onttrekkingen uit de Algemene reserve tenminste een plan van aanpak ligt om te voorkomen dat een specifiek tekort een structureel karakter krijgt. Ook zijn wij van mening, dat het aantal bestemmingsreserves nog verder kan worden teruggebracht. 

Het Sociaal Domein 

Na diverse informatiebijeenkomsten en kwartaalrapportages zijn wij er van overtuigd, dat de taken in het Sociaal Domein naar behoren worden uitgevoerd. Medewerkers en directie van GR de Bevelanden zijn er in geslaagd om na een moeizame start een goede dienstverlening op te zetten. De fractie van D66 wil daarvoor haar waardering uitspreken. 

Nu de 3 wettelijke uitvoeringstaken voor maatschappelijke ondersteuning, participatie en jeugdzorg van Rijk naar gemeenten zijn overgedragen, is het tijd om het sociaal domein in elkaar te vlechten tot één compleet en samenhangend beleid. Gezien de omvang van dit pakket is samenwerking met andere gemeenten en harmonisatie van regelingen noodzakelijk om hulpvragende inwoners in de hele regio gelijkwaardig en zo goed mogelijk te kunnen helpen. Op deze manier zijn ook de kosten te beheersen door contractvoordelen met leveranciers in dit domein.

In de zwaardere jeugdzorg zijn de middelen voor Goes niet toereikend doordat de Rijksoverheid het geld verdeelt op basis van een achterhaald model. In beginsel waren er solidariteitsafspraken over Jeugdzorg in Zeeland, maar die zijn helaas verlaten. Voorkomen is beter dan genezen en daarom ondersteunt D66 van harte het preventiebeleid, waarin vroegtijdig signaleren en adequaat begeleiden de kern vormen.

Voor D66 blijft het tekort in het Sociaal Domein een doorn in het oog. Met een nieuwe regering aan het roer behoort een herziening van de verdeelsleutel tot de mogelijkheden. D66 zal een raadsbreed verzoek daartoe aan de minister zeker ondersteunen.

In de WMO moet Goes bovendien bedacht zijn op een andere opzet van het beschermd wonen. Binnen een aantal jaren wordt ook die taak overgeheveld naar de gemeenten met hetzelfde risico van een ontoereikend budget. Voorts vraagt D66 om extra aandacht voor kinderen in het armoedebeleid. Geef hen de kans om mee te doen en zich te ontplooien.

Om meer vat te krijgen op het Sociaal Domein wil D66 de samenwerking tussen gemeenteraden binnen GR De Bevelanden versterken en stelt de vorming van een regionaal overleg van raden voor. Niet alleen de uitvoering doen we dan samen, maar ook de controle daarop.

Graag vernemen wij uw reacties hierop. 

Daarnaast blijft onze integrale wens om gewenste doelen en behaalde effecten beter in kaart te brengen, zodat een betere sturing van beleid mogelijk is.

Een tekenend voorbeeld: Bij onze vraag over de voortgang van het 70+project is als antwoord een overzicht gegeven van activiteiten. Uitstekend om de inspanningen intern aan te sturen, maar als raad zijn we juist geïnteresseerd in het bereikte resultaat. Heeft de gemeente kunnen voldoen aan de behoefte van die leeftijdsgroep en waarvoor zou extra hulp nodig zijn?

Klimaatbeleid 

Hoewel Goes een klimaatbeleidsplan heeft, is daarin nog een flinke stap te zetten. Bij het raadsbezoek in september aan Leiden hebben we gezien welke invloed het duurzaam opwekken van de benodigde energie op de omgeving zal gaan hebben. Goed voorbeeld doet goed volgen en ook de gemeente Goes zal aan de inwoners moeten laten zien hoe de omgeving er over pakweg 30 jaar uit gaat zien. Zeker omdat nu al gestart moet worden om daar geleidelijk naar toe te werken. Inmiddels is een Zeeuws Energieakkoord gesloten en we vragen het college op welke termijn we uitvoerings-plannen in Goes mogen verwachten. 

Naast het voorkomen van verslechtering van het klimaat in de toekomst, zal Goes ook rekening moeten houden met de gevolgen van de klimaatverandering, die bijna zeker onontkoombaar zijn. Regenval zal vaker en intensiever voorkomen. In Zeeland is voldoende oppervlaktewater om het overtollige water te lozen, maar de pieken zijn alleen op te vangen door meer bergingscapaciteit.

We zullen als inwoners moeten leren, dat het riool niet alles onmiddellijk kan afvoeren en bestrating plaats zal moeten maken voor absorberend groen, ook op eigen terrein.

Tegelijkertijd zijn er bij klimaatverandering ook periodes van droogte en watertekort te verwachten. De meeste planten en gewassen zijn daar gevoelig voor. Het bufferen van regenwater in natte periodes heeft dus ook nog een bijkomend voordeel.

De omgeving houdt niet op bij de gemeentegrens en daarom zal D66 aandringen op een regionale aanpak. We kunnen daarbij een voorbeeld nemen aan Leiden en omgeving. 

Kostbare grondstoffen 

Afval heeft niet meer de betekenis die het vroeger had. Steeds vaker blijkt dat hergebruik van grondstoffen per saldo voordeliger is dan het produceren van nieuwe. In België worden vroegere vuilstortplaatsen verkocht en afgegraven om er kostbare metalen uit te winnen. Dit kan ons in Nederland inspireren, ook al lijkt het lachwekkend.

D66 heeft de voorkeur om materialen zo vroeg mogelijk gereed te maken voor hergebruik. Het plan om Diftar halverwege 2018 in te voeren is in onze ogen dan ook een goede volgende stap, ondanks het feit dat er een bestuursakkoord nodig was om gemeenten in beweging te krijgen.

D66 vindt de aanpak van restafval een uitgelezen kans om regionale afspraken te maken om gezamenlijk schaalvoordelen te benutten. Het inzamelen en verwerken van afval is efficiënter zonder “couleur locale”. 

Kwesties 

Allereerst de voor- en nadelen van “Goes beter bereikbaar”. Natuurlijk is de raad blij met nieuwe aansluitingen, wegen, vrij liggende fietspaden en wellicht straks ook nog een ongelijkvloerse kruising met het spoor. Maar daar hangt wel een prijskaartje aan. En of het nu uit de lengte of uit de breedte moet komen, de rekening komt toch uiteindelijk bij onze inwoners terecht. Kijken we naar het verkeer in Goes gedurende de gehele dag of week, dan zijn opstoppingen qua tijd en plaats vrij specifiek aan te wijzen. Je kunt de oplossing zoeken in meer asfalt, maar je kunt ook kijken naar een betere spreiding van verkeersbewegingen om zo de pieken te voorkomen. Dat geldt evenzo voor het parkeren in Goes. D66 vindt, dat de aanwezige infrastructuur en parkeerruimte beter is te benutten.

Bij de plannen voor rotondes in het spoorproject is voorgesteld om het fietsverkeer in 2 richtingen te laten oversteken. Daar is bij het Nansenplein al enige jaren ervaring mee opgedaan en dat komt de verkeersveiligheid noch de verkeersdoorstroming ten goede. D66 zal de verdere ontwikkeling kritisch blijven volgen. Het Nansenplein moest helaas meermaals op de schop. Laat dat een les zijn.

Dan de kwestie “Omnium”. Zijn we vergeten hoe zinvol een zwembad en een sporthal zijn? Laat dat in de discussies eens de eerste afweging zijn. Dan komt een investering wellicht in een wat positiever licht te staan.

Citymarketing Goes is een evenementenbureau voor de binnenstad geworden. Veel wijken en dorpen voelen zich nauwelijks betrokken, terwijl juist daar de meeste mensen wonen. Voor D66 is de vanzelfsprekendheid van Citymarketing altijd een vraag geweest. Het wordt tijd om citymarketing weer op de agenda te zetten en heel Goes mee te laten doen.

Het vestigingsklimaat voor inwoners is breder dan alleen de economische ontwikkeling zoals in de begroting wordt gesuggereerd. Omgeving, faciliteiten, sociale cohesie en activiteiten dragen ook bij aan een aantrekkelijke plaats om te wonen. 

De implementatie van de Omgevingswet is niet alleen een kwestie van digitalisering. Het totale gebruik van de omgeving en de regels daarover zullen veranderen. Dat vraagt om voorlichting van inwoners en ondernemers over de nieuwe spelregels en procedures. En ook overheden zullen een gewenningsperiode nodig hebben. Wanneer mogen we nadere informatie hierover van het college verwachten? 

D66 maakt zich al jaren zorgen over de luchtkwaliteit. Wij vragen dan ook om een beleidsplan voor luchtkwaliteit op te stellen, waar zowel de omgang met fijnstof als houtrook een plek in kan krijgen. Dat verschaft duidelijkheid voor burgers, bestuur en ondernemers.

Belastingen en lokale heffingen 

D66 vindt, dat lokale belastingen uit te leggen moeten zijn aan onze inwoners. Jaarlijks worden belastingen met de inflatiecorrectie verhoogd. Dat zou bij onveranderd beleid en planmatige uitvoering voldoende moeten zijn. In 2016 is volgens de jaarrekening € 22,3 miljoen binnengekomen. Voor 2018 raamt de gemeente ruim € 25,3 miljoen aan belastinginkomsten. Dat is een toename van meer dan 13% in twee jaar. In Den Haag praat men bij de kabinetsformatie maandenlang over behoud van koopkracht. Daar blijft met de lokale belastingheffing van Goes weinig van over. Collega’s van de raad: daar moeten we toch iets aan doen! 

Voorts blijft D66 het oneens met het toerekenen van BTW aan de kostendekking van de Rioolheffing. Uit integriteitsoverweging zou de gemeente die geïnde BTW dan ook moeten afdragen aan de Belastingdienst in plaats van terugvragen via het compensatiefonds.

Democratie 

In het voorgaande hebben wij opgeroepen tot regionale samenwerking en akkoorden voor gezamenlijke aanpak van duurzame energie, waterbeheer en afvalbeleid. In de uitvoering van samenwerking worden vaak gemeenschappelijke regelingen aangewend. Gebleken is, dat de inhoudelijke zeggenschap over de GR-en nogal eens tekort schiet. D66 wil de samenwerking tussen gemeenteraden versterken en stelt de vorming van een regionaal overleg van raden voor om niet alleen de uitvoering samen te doen, maar ook om samen de controle erop te houden. 

Goes staat voor de keuze van een nieuwe burgemeester. D66 vindt, dat de inwoners van Goes daar tenminste over gehoord moeten worden. Er zijn diverse praktijkvoorbeelden uit andere gemeenten, waaronder Ede!

Burgerparticipatie is in Goes op veel plekken aan de gang. Aan succes daarvan zijn wel de voorwaarden van planning en budget gebonden. Inwoners die meedoen horen te kunnen merken, dat hun inspanningen iets tastbaars opleveren. Het college heeft een workshop aangekondigd om spelregels met elkaar te bespreken. Graag horen we wanneer deze gaat plaatsvinden.

In 2018 vinden op 21 maart verkiezingen voor de gemeenteraad plaats. In veel gemeenten zijn al besluiten genomen over opkomst-bevorderende acties. Heeft de gemeente Goes daar al een budget voor gereserveerd? 

NB: Uit onderzoek is gebleken, dat de meest effectieve maatregel is om meer stembureaus in te zetten.

Tenslotte 

D66 ziet dat de werkwijze voor een betere begroting voortvarend wordt opgepakt. Het contact van de raadswerkgroep PiT met de ambtelijke organisatie draagt daaraan bij. In de begroting 2018 is nog geen zicht op de effectiviteit van het uitgezette beleid, maar veel overbodige franje is in goed overleg verwijderd. De eerste stap naar bruikbare indicatoren is gezet. Daaruit bleek, dat ook de gemeenteraad nog moet wennen aan de stap naar het doelgericht kaders stellen. Het valt niet mee om dat SMART te omschrijven. D66 stelt voor om gezamenlijk een werkmethodiek te ontwikkelen, waarbij bij de behandeling van iedere nieuwe beleidsnota een paragraaf wordt toegevoegd, waarin effectdoelen en meetmethodiek worden gedefinieerd. Met een terugkoppeling naar de hoofddoelen en de missie/visie ontstaat dan op den duur een controleerbare en stuurbare structuur.

Ook het inbedden van de functionele resultaten van GR-en in de begroting van Goes kunnen daarin worden opgenomen.

De D66-fractie in de gemeenteraad van Goes hoopt met deze Algemene Beschouwing opnieuw voldoende aanknopingspunten te hebben gegeven voor het ontwikkelen van beleid met visie.

We gaan graag in discussie met de andere fracties in de raad om uiteindelijk tot goede afspraken te komen met het college over de ontwikkeling van onze gemeente.

Goes, 9 november 2018.